Je chillt met je vrienden. Om 17:00 heb je eigenlijk atletiek- of voetbaltraining, maar ach… één keer overslaan kan wel. Alleen blijft het daar niet bij. Je slaat nog een training over. En nog één. Zelfs je coach vraagt zich af of je het nog wel naar je zin hebt op de club. Wat ooit je favoriete sport was, voelt nu meer als een verplichting. Je moet al zoveel, en sporten lijkt alleen maar een extra taak. Het plezier dat je er vroeger als kind in had, lijkt verdwenen. Maar wat gebeurt er met je fysieke en mentale gezondheid als je minder sport? En hoe belangrijk is bewegen eigenlijk voor jou?
Wat zeggen deskundigen hierover?
Uit onderzoek van het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) blijkt dat nog niet eens de helft van de jongeren tussen de 12 en 16 jaar voldoende beweegt volgens de beweegrichtlijnen. Voor jongeren van 4 tot 18 jaar betekent dit onder andere dat zij dagelijks minimaal één uur matig of zwaar intensief moeten bewegen. Volgens fysiotherapeut en kinderleefstijlcoach Vivian van Buel-Aertse is dit iets wat zij steeds vaker terugziet bij jongeren. “Waar kinderen op de basisschool vaak nog vanzelf veel bewegen, verandert dat zodra ze naar de middelbare school gaan. Dan merk je gewoon dat het verzwakt,” vertelt ze. “School wordt drukker, telefoons en schermen nemen meer tijd in beslag en sporten voelt steeds minder als ontspanning en steeds meer als iets dat moet. Terwijl dat juist een ontspanning kan zijn.”
Ook Stan Roosken, specialist in beweeggedrag, herkent deze trend. Hij legt uit dat er niet één duidelijke reden is waarom jongeren afhaken, maar dat meerdere factoren een rol spelen. “Denk aan schooldruk, een bijbaan, sociale afspraken en simpelweg andere interesses. Sporten is op die leeftijd misschien ook ‘minder cool’ dan vroeger,” vertelt Stan. Ook vertelt hij dat jongeren op deze leeftijd steeds meer behoefte krijgen aan autonomie en keuzevrijheid. “Rond de leeftijd van vijftien of zestien willen zij vaker zelf bepalen hoe zij hun tijd indelen en waar zij energie in steken. Als sporten dan vooral voelt als iets dat van buitenaf wordt opgelegd, kan de motivatie sneller verdwijnen,” aldus Stan.
Mentale gezondheid
Wat veel jongeren niet doorhebben, is dat minder bewegen niet alleen invloed heeft op je conditie of gewicht, maar ook op hoe je je voelt. Vivian ziet in haar praktijk dat jongeren die minder sporten sneller fysieke klachten krijgen, zoals nek- en rugpijn door veel zitten en telefoongebruik. “Klachten die vroeger vooral voorkwamen bij volwassenen met een kantoorbaan, zie ik nu al bij scholieren,” vertelt Vivian.
Daarnaast heeft bewegen een grote invloed op je mentale gezondheid. “Sporten zorgt ervoor dat er gelukstofjes vrijkomen in je hersenen, waardoor je je vaak al na een kwartiertje bewegen beter voelt. Wanneer je minder beweegt, kan dat juist zorgen voor een neerwaartse spiraal: je voelt je minder goed, hebt minder motivatie en daardoor nog minder zin om te bewegen,” vertelt Vivian.
Stan vult aan dat bewegen ook helpt bij concentratie, ontspanning en slaap. “Dus juist als school veel energie kost, kan sporten helpen om je hoofd leeg te maken en daarna beter te focussen.”
Haalbare tips: kleine stappen, groot verschil
Rustig aan: dit betekent natuurlijk niet dat je meteen vijf keer per week naar de sportschool moet of nooit meer een training mag overslaan. Volgens zowel Stan als Vivian zit de grootste winst juist in kleine, haalbare veranderingen. Bewegen hoeft namelijk helemaal niet altijd een zware training of intensieve work-out te zijn. Ook korte beweegmomenten gedurende de dag kunnen al een groot verschil maken voor hoe je je voelt. Hier zijn een paar tips van de deskundigen:
- Pak vaker de fiets
Ga naar school, werk of vrienden vaker op de fiets in plaats van met de scooter, e-bike of door gebracht te worden. Al een kwartiertje fietsen zorgt voor extra beweging en helpt je om je fitter en vrolijker te voelen. - Bewegen hoeft niet intensief te zijn
Denk niet dat alleen een training “telt”. Even wandelen, een blokje om na school of een stuk lopen met een vriend kan ook al veel doen voor je lichaam en je hoofd. - Zoek iets wat je echt leuk vindt
Vind je voetbal of hockey niet meer leuk? Dat is helemaal oké. Misschien past een andere sport nu beter bij je, zoals fitness, kickboksen, dansen, hardlopen of zwemmen. Zoals Vivian zegt: kies vooral iets waar jij plezier uit haalt! - Haal de druk eraf
Niet alles hoeft te draaien om winnen, prestaties of altijd aanwezig zijn. Probeer bewegen weer te zien als ontspanning in plaats van een verplichting. - Maak bewegen onderdeel van je routine
Loop een stukje extra, neem vaker de trap of spreek met vrienden af om buiten iets actiefs te doen in plaats van alleen binnen te chillen. Kleine gewoontes maken op de lange termijn veel verschil.
Uiteindelijk gaat het er niet om dat je perfect bezig bent. Eén training overslaan is echt niet erg. Het wordt pas lastiger als stilzitten een gewoonte wordt. Door kleine, slimme keuzes te maken, merk je vaak al snel verschil in je energie, concentratie en hoe lekker je in je vel zit.
Dit artikel is tot stand gekomen voor het project NO CAP, in samenwerking met Leefstijlcentrum Breda en Health Club KickFit, met steun van de gemeente Breda. Het is geschreven door Naomi van der Leeden en Elisa Terlien en gebaseerd op de expertise van onder andere fysiotherapeut en kinderleefstijlcoach Vivian van Buel- Aertse en specialist beweeggedrag Stan Roosken.